Мнозински изборен систем и зошто не!

Мнозински изборен систем и зошто не!
7.10.19   17:34

Прочитано : 260

Print This Article

Ви пренесуваме дел од колумната на Ѕвездан Георгиевски за Призма:

Кога нашите партии не знаат што да прават со себе – се подготвуваат за избори! И влегуваат во разно-разни изборни, предизборни, безизборни и безобразни кампањи, ребрендирања, измислувања неинвентивни слогани и пишувања (наводно) политички програми, преполни со флоскули, испразнети од какво било значење.

Како што стојат сега работите, се чини дека во поголемиот дел од нашата современа историја политичките партии изгледа не знаеја што да прават со себе. Па, цело време бевме во некаква политичка кампања. Кампањски живот, што би се рекло. Од избори до избори.

Ете, двете најголеми партии во македонскиот политички блок, владејачката СДСМ и опозициската ВМРО-ДПМНЕ, повторно тргнаа во којзнае која по ред кампања, со што повторно се отвори прашањето за реформирање на изборниот систем.

Првото прашање што се поставува е: што не чини со сегашниот изборен систем, па тој мора да се менува? Македонија има полупропорционален изборен систем. Пропорционален е по начинот на гласање и по пресметување на пропорциите. Се гласа за партиски изборни листи и се пресметува по таканареченaта донтонова формула, според белгискиот математичар Виктор Д’Онт.

Префиксот „полу“ во дефинирањето на изборниот систем е дека се гласа во шест изборни единици, што значи дека може да се случи една (помала) партија да добие повеќе гласови од некоја друга, а да не добие ниту еден пратеник, односно гласовите да ѝ бидат „погрешно“ распоредени на целата територија на земјата, наместо да бидат концентрирани во една изборна единица.

Проблемот со пропорционалниот систем е дека гласачите не можат да ги избираат најдобрите кандидати, туку мораат да се изјаснат за целата листа, а пратеничките места ги добиваат кандидатите што се на повисоко место на листата. Во таа смисла, очекувано е (а тоа се потврдува и во пракса) пратениците да бидат полојални на партиските врвови отколку на избирачите што ги избрале на тоа место.

Втората слабост е во добивањето на таканаречените „слаби“ влади. Со други зборови, тешко може да се очекува во пропорционалниот систем, една партија да добие мнозинство во парламентот, што значи дека мора да се прават коалиции. Коалициите, од друга страна, значат правење разни отстапки и компромиси и мачни преговори, кога треба да се донесат важни политички одлуки.

Одлуката, територијата да се подели на шест изборни единици, при што секоја од нив дава по 20 пратеници, беше образложена со пропорционалната застапеност на секој регион од Републиката.

Во 2002 година, значи годината по конфликтот, во кулоарите можеше да се слушне дека ваквата поделба е направена од стравот дека македонскиот гласачки корпус е традиционално мрзлив во изборниот процес, за разлика од гласачите од албанскиот блок.

Со други зборови, при постоење една изборна единица, а при апстиненција на македонските гласачи, би можело да се случи бројот на пратениците од албанските партии да биде значително поголем од нивната реална сила.

Веројатно е некаде на оваа трага ВМРО-ДПМНЕ, која упорно заговара мнозински изборен систем. Сега веќе повозрасните се сеќаваат дека Македонија до изборите 2002 година имаше искуство и со ваквиот начин на гласање.

Целата колумна на Призма на следниот линк.

  Категории:
view more articles

Актуелно

view more articles

Останати вести