Грешка!

Грешка!
11.02.19   12:05

Прочитано : 767

Print This Article

Си спомнувам на една реченица на драгиот Веле Ташевски (1949-2009) кога после една негова изложба, во кафулето во кое не покани да не’ почести,му пријде на еден ликовен критичар и му рече:,,Кажи ми нешто за изложбата,што мислиш за сликите,жив човек сум,,!

Оваа реченица, иако беше кажана со тивок тон,но со доза на прекор(таков беше Веле),ја слушнав повторно со сета нејзина значенска силина, во оваа ,,гужва,, од реакции и самооценување! Зборовите на Веле ме потсетија на нешто што одамна е изгубено во нашето општество – критиката.Стручната компетентна критика која треба да се негува во сите области во културата и задолжително да се финансира! Затоа што само професионалци со посебна дарба за критичко промислување можат да обезбедат критериуми на кои секоја година по објавувањето на Програмата за финансирање на проекти од национален интерес во културата, сите се повикуваме.При тоа, никој не се запрашува,како да стигнеме до тие критериуми и да ги избегнеме сите “плачки” и самооценувања? Извинете,но нели е малку невкусно, јас во прво лице да излезам во јавност и да зборувам за мојот проект кој е одбиен за разлика од проектот на другиот?Зарем не ќе беше подобро претходно критиката да го реши проблемот?Но, критиката со децении наназад е потиснувана, за сметка на самооценувањето и произволноста. Критиката ни ги открива вредностите, талентите, новиот бран и хипостазира идни вредности.Тоа и е работа,да оценува.Така е нормално и природно да се гради нишката и потката на општеството кое е култура.Без критика,културата се движи во море без компас.Се’ до 1991година имавме каква,таква критика. Тоа е традиција и наследство кое требаше да се продолжи и унапредува и задолжително да се финансира!Не случајно во изминатите децении се помалку се финансира критиката и се заменува со произволност.Тоа е системска грешка,односно намера.Она што може да го реши критиката не може да го реши владата.Во оваа смисла, точно е дека во изминатите децении имавме многу министри за култура, но се’ помалку култура или како што забележа Ѕвездан Георгиевски ,, во Југославија немавме министер за култура,но имавме култура,,. Овој поразителен факт говори за грешка во системот или системска грешка која ја исфрли стручната критика од јавноста и ја замени со бирократски параграфи во кои никој не може да се снајде,најмалку уметниците.Не можеме да очекуваме слободно творештво и слобода во творештвото ако го фрлиме во безсмилосен бирократски вртлог, во кој тешко се снаоѓаат дури и оние кои го измислиле. Затоа тука се појавуваат фамозните комисии,секогаш составени од компетентни, познати и јавни личности.Нема потреба да ги ставам во наводници нивните епитети, затоа што токму воведувањето на комисии за оценка (дури и на програмите на националните институции),претставува системски отворено вратниче за влез на корупција!Комисиите не можат да ја заменат критиката,но кога таа е набркана,нормално е да се појави произволност и самооценување!И така со децении. На секоја објавена Програма се појавуваат реакции и притисоци (оправдани и неоправдани) кои ќе се појавуваат се’ додека ,,ги исправаме грешките во системот,,(Б.Тричковски) а не го менуваме системот кој ги продуцира!Да беше обратно,немаше ни случајно да се појави премиерот и да зборува дали некој поднел документ или не и дали дел од проектите ќе се ревидираат.Владата е овластен предлагач на законски и системски решенија и од премиерот се очекува да го продолжи отпочнатиот реформски процес, а не ад хок да ги решава грешките кои постојано се појавуваат! Потребно е да се открие причината а не постојано да се занимаваме со последиците.

Грешка која се повторува секоја година и грешка која се поправа секоја година, не е грешка ,туку намера за одржување на произволноста, која до сега удобно се практикува.Само во услови на произволност голем дел од одлуките можат да зависат и зависат од нечија волја,во која се испреплетени лични, лукративни, партиски, етнички и други претерувања. Проблемот не се решава со “ѓоамити” поправање на грешките, затоа што списокот е премногу долг а грешките се коруптивен систем!Всушност не постои грешка туку коруптивен систем кој постојано се храни со “ѓоамити”отстранување на грешките!

д-р Донка барџиева Трајковска

  Категории:
view more articles

Актуелно

view more articles

Останати вести